06042020čet
Last updatesri, 03 jun 2020 7pm

Top Story

Pećina nad Vražjim firovima među najljepšim u svijetu: Tajne u utrobi Peštera

Do sada je istraženo oko 17,5 kilometara pećine, procjenjuje se da speleologe očekuje još oko 200 kilometara podzemnih kanala. U dvorani “Katedrala”, priroda je izvajala impozantni stalagmit od 18 metara...

Na zapadnom obodu Pešterske visoravni, usječena je u krečnjački masiv Đalovića klisura. Idući uzvodno, kroz klisuru, poslije tri kilometra od Podvrške crkve, nalaze se Vražiji firovi. Iznad firova, stepenasto povezanih kotlastih udubljenja ispunjenih vodom, ulaz je u našu najveću i najljepšu pećinu.

“Pećina nad Vražijim firovima”, kod Bijelog Polja, poznata i kao “Đalovića pećina”, najduža je u Crnoj Gori, a njene prirodne ljepote mogu se mjeriti sa najljepšim pećinama u Evropi i svijetu. Istraženo je oko 17,5 kilometara, a osim ljepote ovaj dragulj prirode karakteriše i, kako geolozi procjenjuju, oko 200 kilometara neistraženih podzemnih kanala smještenih u utrobi prostrane Pešterske visoravni.

Speleološki odsjek Planinarskog saveza Beograda, u saradnji sa Geozavodom iz Beograda, počeo je prije 25 godina, u ljeto 1987., prva istraživanja ove pećine. U narednih nekoliko godina istraženo je blizu 12 kilometara pećinskih kanala. Posljednjih devet godina nova istraživanja radili su češki speleolozi, u saradnji sa Planinarsko-speleološkim klubom „Akovo”, iz Bijelog Polja. Istraženo je novih 5,5 kilometara, tako da je sada istražena dužina pećine oko 17,5 kilometara.

Preko “Bunara duhova” do “Velikog lavirinta”

Pećina nad Vražjim firovima sastoji se od većeg broja kanala, hodnika i dvorana koji se prema položaju, i opšim morfološkim karakteristikama mogu podijeliti na više cjelina: “Kanal sa jezerima”, “Veliki lavirint”, “Veliki kanal”, a dio pećine u nastavku “Velikog kanala” koji je odvojen sifonima - “Kanal iza sifona”. Istraživanja posljednjih godina su usmjerena i u produžetku “Kanala sa jezerima”, i taj pravac se pokazao perspektivnim. Preronjena su tri sifona i istraženo novih kilometar i po kanala iza “Srksovog pomorskog puta”.

Od prostranog ulaza, put kroz pećinu vodi kroz negostoljubivi “Kanal sa jezerima”. Ovaj dio pećine dosta je težak za savladavanje jer osim jezera ima dosta oštrih kosina i vertikala. Najuočljivija specifičnost “Kanala sa jezerima”, kako mu samo ime kaže, je veliki broj stalnih i periodičnih jezera. Stalnih jezera u ovom kanalu ima 15, a periodičnih između 20 i 30. To je dio pećine koji je još uvijek erozivno aktivan i nema mnogo pećinskih ukrasa.

Na “Kružnom toku”, u dvorani “Slavija”, može se nastaviti dalje “Kanalom sa jezerima” ili preko “Prusikovog saliva” popeti na gornji nivo pećine. Na velikoj “Raskrsnici” kanal desno, preko “Bunara duhova”, vodi u splet kanala koji se zove “Veliki” i “Mali lavirint”, a kanal lijevo, kroz očaravajuću dvoranu “Velikog crvenog saliva”, vodi u “Dugi kanal”.

“Veliki” i “Mali lavirint” su splet petnaestak kanala različitih dimenzija. Nalaze se u gornjem dijelu pećine pa su akumulacije vode veoma male. Mnogi smatraju ovaj dio pećine najljepšim jer se tu nalazi i najveća koncentracija pećinskih ukrasa različitih vrsta, oblika i boja.

“Veliki kanal” dominira u odnosu na ostale dijelove pećine svojim impozantnim dimenzijama. Prosječna širina je oko 8 metara, mada može da dostigne i 20, a prosječna visina oko 20 metara, dok na pojedinim mjestima dostiže čak i 60 metara, gdje se može smjestiti zgrada od 20 spratova. Posebno divljenje zaslužuje ogromna dvorana “Katedrala”, sa velikim stalagmitom koji je nazvan “Monolit”, a čija visina je oko 18 metara. To je najviši stalagmit u pećini, mada ima još nekoliko impozantnih, koji dosežu do deset metara.

Šesti sifon - ključ za Pešter 


Četvrta cjelina nalazi se iza sifona. Taj dio pećine obiluje vodom i ima veliku koncentraciju pećinskih ukrasa. Prvi sifon je dug oko 20 metara. Nakon prvog sifona dolazi se do “Velike dvorane” iza koje se nalazi drugi sifon čija je dužina oko 70 metara. Ronjenje sifona zahtijeva veliku izvježbanost speleoronilaca. U ovom dijelu pećine nalazi se najveća dvorana i najduže jezero. Posebnu pažnju zavređuju dijelovi koji se zovu: “Veliki brat”, “Dvorana zelenih jezera”, “Puževe galerije”, “Brijač”, “Crvene galerije”,  kao i “Kristalna odaja” sa veoma lijepim i rijetkim pećinskim sedimentima. Istraživanje, u ovom pravcu, zaustavljeno je pred trećim sifonom, a postoji i još nekoliko neistraženih pravaca.

Osim istraživanja na kraju “Dugog kanala”, posljednjih godina su preronjena i tri sifona u produžetku “Srksovog  pomorskog puta”. Nakon trećeg sifona otvorili su se novi, veoma obećavajući pravci za buduća istraživanja. Treba pomenuti da se pojavio i vodeni tok, a speleolozi su zabilježili i prelijep vodopad, visok oko šest metara. 

Katastar speleoloških objekata

Speleolozi PSK „Akovo“, uz podršku „Regionalne razvojne agencije Bjelasica, Komovi i Prokletije“ i opštine Bijelo Polje,  upisali su u speleološke zapisnike više od 100 pećina i jama na području opštine Bijelo Polje. Radi se o velikom poslu jer za svaku pećinu i jamu urađena su brojna istraživanja, precizna mjerenja i topografski nacrti.  Osim toga urađena je obimna foto i video dokumentacija, a obilje podataka uskoro će biti dostupno na sajtu www.speleologija.me, koji je u izradi. Sve će biti prezentovno početkom maja, kada će biti promovisan i kraći film o ovim speleološkim istraživanjima.

Speleolozi su istražili oko 26 kilometara podzemnih kanala, a zbir istraženih dubina je oko 2100 metara, što odgovara dubini od 700 spratova pod zemljom.

Locirano je i opisano 65 pećina i 38 jama. Od toga sa stalnim ili povremenim vodenim tokom su 24 speleološka objekta, devet pećina su stalni ili povremeni izvori, a 15 su stalni ili povremeni ponori.

ZANIMLJIVOSTI PEĆINE NAD VRAŽJIM FIROVIMA:

•    Najveće jezero: „DUGO JEZERO“ – 220 metara
•    Najviši stalagmit: „MONOLIT“ – 18 metara, dostiže visinu zgrade od šest spratova
•    Najveća dvorana: „VELIKI BRAT“,  čije su dimenzija fudbalskog igrališta, dužine 100 metara, širine 40 metara.
•    Najduži kanal: „DUGI KANAL“ – oko 5 kilometara
•    Najduži sifon: „ČEŠKI“ – 70 metara

RAZOTKRIVANJE MITOVA

„PEĆINA NAD VRAZIJIM FIROVIMA“ JE NAJDUŽA PEĆINA NA PROSTORU DINARIDA. Netačno

    – Iako ima ubjedljivo najveći geomorfološki potencijal, „Pećina nad Vražijim firovima“ nalazi se na trećem mjestu najdužih pećina Dinarida. Duže od nje su pećinski sistem „Kita Gaćešina i Damirova puhaljka“, 27.802 metara, u Hrvatskoj, i Postojinska jama u Sloveniji (20.570).

ULAZ „PEĆINE NAD VRAŽIJIM FIROVIMA“ NALAZI SE U CRNOJ GORI, A NAJVEĆI DIO U SRBIJI. Netačno
– Iako je smjer „Dugog kanala“, i kanala nakon sifona, orijentisan u pravcu Pešterskog polja, prema Srbiji, istraženi dio pećine je još uvijek u granicama Crne Gore.           

POTENCIJALI „PEĆINE NAD VRAZIJIM FIROVIMA“ LAKO SE MOGU TURISTIČKI VALORIZOVATI. Netačno

       – „Pećina nad Vražjim firovima“ ima ogromne prirodne vrijednosti, ali ostali faktori su  negativni: nalazi se u dubini nepristupačne klisure, nema pristupnih puteva, pećina je u jednom dijelu aktivna, a potrebna su i ogromna finansijska ulaganja.

Autor: Željko Madžgalj

  • Najnovije

  • Najcitanije

Lice Fokusa

Previous Next
Enisa Nikaj, pjevačica i tekstopisac iz Njujorka: Ime za koje će se tek čuti Prvi singl, Burn This Bridge, Enisa je objavila u septembru 2016. godine, a imao je više od 115.000 sinhronizovanih video zapisa napravljenih za njenu pjesmu na aplikaciji Musically, sa milionima korisnika. To je dovelo do toga da je pjesma osvojila 2. mjesto na takmičenju “Next Wave October”, a video su premijerno prikazivali Billboard i iHeart Radio
Lice Fokusa: Elma Kolenović Osamnaestogodišnja Elma Kolenović jedna je od najzaslužnijh članica fudbalskog tima Fairleigh Dickinson univerziteta (FDU) koji je, prvi put u svojoj istoriji, osvojio NEC Conference takmičenje u ženskom fudbalu. I to bez poraza! Elma, o čijim uspjesima je Portal Revije Fokus ranije pisao, je freshmen i dala je pet golova i imala sedam asistencija. FDU se, takođe, prvi put automatski plasirao na NCAA turnir među 64 najbolja univerzitetska tima za ovu školsku godinu. Zahvaljujući dobrim ocjenama u školi i dobrim igrama na terenu, Elma ima punu stipendiju na ovom privatnom univerzitetu. Elma Kolenović živi u Njujorku, a porijeklom je iz Gusinja. Jedna od njenih želja je i da obuče dres reprezentacije Crne Gore. Inače, Haris, stariji Elmin brat, nastupa za ekipu Stony Brook univerziteta.
Lice Fokusa: Dino Radončić Šesnaestogodišnji Dino Radončić je košarkaš koji "prijeti" da će jednog dana igrati na NBA parketima. Trenutno nosi dres Reala iz Madrida, a o kakvom se talentu radi možda najbolje govori podatak da ga je specijalizovani košarkaški sajt Eurohopes proglasio za najvećeg talenta u svom uzrastu u Evropi. Dino je rođen 8. januara 1999. godine u Njemačkoj, ali je rano djetinjstvo, školovanje i početak košarkaške karijere započeo u Zrenjaninu, rodnom gradu svoje majke. Prve košarkaške korake napravio je u KK „Storm Zrenjanin” sa deset godina, a u selekciji kadeta njegov tim je već tada bio prvak države. Od tada je njegova karijera krenula vrtoglavom uzlaznom putanjom. Dino je od 2. septembra 2013. igrao u Barseloni, gdje je u potpunosti opravdao svu medijsku pažnju koju je plijenio i sa tim klubom osvojio titulu. Bio je najbolji igrač tima sa prosjekom od 25 poena, 11 skokova i osam asistencija. Postao je najmlađi stranac u istoriji koji je došao u katalonski klub… Međutim, Barselonin ljuti rival je nastojao da Radončića dovede u svoje redove, i uspio je u tome. Dino se, naravno, revanširao sjajnim partijama i u dresu kraljevskog kluba - donio je Realu titulu nakon decenijskog posta. Prošlog mjeseca, u finalu „el klasika“ protiv Barselone, ovaj, 201 centimetar visoki košarkaš, ubacio je 18 poena, imao 11 skokova i šest asistencija, pa je s pravom proglašen za najboljeg igrača finala. Dino je, inače, sin Damira Radončića, proslavljenog rukometaša, koji je igrao u najjačim evropskim ligama, i oblačio dresove reprezentacija Jugoslavije, Bosne i Hercegovine i SAD. Dinova majka Vanja je bivša odbojkašica.
Binais Begović Iron Man Magazine, vodeći svjetski bodibilding i fitnes magazin i svjetski lider informacija o treninzima iz tih oblasti, objavio je da su preduzetnik Binais Begović i njegova supruga, dr Catherine Begović, kupili tu kompaniju... OPSIRNIJE
Maša i Adis Gutić   Maša je poznata svjetska manekenka, a od ljetos i zvanično naša snajka. Adis se već dugo godina bavi manekenstvom i glumom. Imao je glavne uloge u filmovima Fatalis i Marco Polo.
Ajla Karajko Dvadesetdvogodišnja Ajla Karajko iz Travnika jedna je od sedam najboljih studentkinja u SAD po ocjeni magazina „Glamour“. Humana, vrijedna, nenametljiva, dobitnica brojnih domaćih i međunarodnih nagrada, od malena niže uspjehe i odlučno korača ka novim izazovima. Iako je tek na pragu treće decenije, Ajla ima biografiju kao malo ko od njenih vršnjaka. Ipak, uspjeh je nije promijenio, pa i danas mašta kao kad je to radila kao djevojčica u ratom zahvaćenoj Bosni. Ajla, koja ovih dana na Kolumbija univerzitetu ostvaruje svoje snove, otvorila je sebi vrata brojnih svjetskih institucija, ali nikada nije zaboravila svoju domovinu i svoj narod, pa je u rodnom gradu realizovala niz projekta, među kojima i izgradnju Sigurne kuće „Nada“... OPŠIRNIJE
Alen Dervišević  Za plivača Alena Derviševića se ne bi pouzdano moglo utvrditi je li bolji na kopnu ili u vodi. Na kopnu je odličan student, uzoran sin i primjeran momak, a kroz vodu je do sada doplivao do stotina zlatnih, srebrnih i bronzanih medalja, pehara, pohvalnica, priznanja… I sada ovaj naš mladić, porijeklom iz Gusinja, u Sjedinjenim Američkim Državama vrijedno trenira kako bi ostvario svoj san – učešće na Olimpijskim igrama u Rio De Žaneiru 2016. godine...OPSIRNIJE

SPECIJALNO IZDANJE


 

Video dana

BISERI

VIC NEDELJE